<< Geri Yazdır
Hepatik Granülomların Etyolojisinde Sarkoidoz ve Tüberkülozun Yeri: 56 Olgunun Geriye Dönük Değerlendirilmesi ve Literatür Derlemesi

Hepatik Granülomların Etyolojisinde Sarkoidoz ve Tüberkülozun Yeri:
56 Olgunun Geriye Dönük Değerlendirilmesi ve Literatür Derlemesi

Ali MERT*, Muammer BİLİR**, Reşat ÖZARAS**, Veysel TAHAN**, Ali ÇETİNKAYA**,
Sibel YİRMİBEŞCİK**, Fehmi TABAK*, Recep ÖZTÜRK*, Yıldırım AKTUĞLU*, Gülşen ÖZBAY***,
Hakan ŞENTÜRK**


    * İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Klinik Bakteriyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı,

  ** İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı,

*** İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Patoloji Anabilim Dalı, İSTANBUL

ÖZET

Çalışmamızda karaciğer doku örneklerinde “hepatik granülom (HG)”ların sıklığını, etyolojik dağılımını ve etyolojide özellikle sarkoidozun ve tüberküloz (TB)'un yerini araştırmayı amaçladık. Bunun için patoloji anabilim dalı arşiv dosyalarından, son 7 yıllık süreçte incelenen karaciğer biyopsi kayıtları tarandı. HG tanılı raporlara ulaşıldı ve ilgili kliniklerde bu raporların dosyaları bulundu. Dosyalardan hastaların primer tanıları, klinik bulguları ve karaciğer fonksiyon testleri, biyopsi yapılma nedenleri araştırıldı. Histopatoloji raporlarından granülomların özellikleri belirlendi. TB granülomlarında aside-dirençli basil (ADB) (Ziehl-Neelsen boyasıyla) ve Mycobacterium tuberculosis DNA'sı (polimeraz zincir reaksiyonu ile) araştırıldı.

Karaciğer biyopsi örneklerinin %1.6'sında (74/4490) HG'lere rastlandı. HG'li 74 hastadan 56'sının (32 kadın, 26 erkek, ortalama yaş: 30 ± 12, yaş aralığı: 2-60) dosyasına ulaşılarak etyolojik döküm yapılabildi. Granülomların etyolojik dağılımı sıklık sırasına göre; sarkoidoz (%36), TB (%20) (akciğer TB: %3.5, miliyer TB: %13, lokalize hepatik TB: %3.5), kist hidatik (%9), bruselloz (%5), tifo (%3.5) ve birer olgu da kronik hepatit C, infeksiyöz mononükleoz, Hodgkin hastalığı ve ilaç toksisitesi (allopürinol) olarak bulundu. Olguların %20'sinde etyoloji belirlenemedi. Etyolojisi saptanabilen olguların %51'inden infeksiyonlar (başta TB) sorumlu bulundu. Olguların klinik ve laboratuvar bulguları; ateş (%40), nedeni bilinmeyen ateş (%32), hepatomegali (%43), splenomegali (%35), hipertransaminazemi (%56), alkali fosfataz yüksekliği (%44), gama glutamil transpeptidaz yüksekliği (%31) ve hiperbilirubinemi (%8) olarak saptandı. Sarkoidozlularda biyopsi karaciğer tutulum oranını belirlemek, diğer olgularda ise tanıyı doğrulamak veya tanı koymak amacıyla yapılmıştı. TB granülomlarının %50'sinde kazeifikasyon nekrozu saptandı. Bu granülomların hiçbirinde ADB görülmezken, çalışılan 7 olgunun 4'ünde (%57) M. tuberculosis DNA'sı pozitif bulundu.

Sonuç olarak; etyolojisi belirlenebilen HG'lerin en az yarısından başta TB olmak üzere infeksiyonların, diğer yarısından da sarkoidozun sorumlu olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Hepatik granülomlar, Sarkoidoz, Tüberküloz

SUMMARY

Significance of Sarcoidosis and Tuberculosis in Etiology of Hepatic Granulomas: A Retrospective Study of 56 Cases and Literature Review

In this study, we aimed to evaluate the frequency and etiology of hepatic granulomas (HG) in liver biopsy specimens and the particular role of sarcoidosis and tuberculosis (TB) in etiology.

Liver biopsy specimens examined last 7 years in pathology department were included into this study. All liver biopsy reports were screened and those revealing HG were further studied. Primary diseases, clinical findings, liver function tests and indications for biopsy were determined from the files, and characteristics of the granulomas were analyzed from the biopsy results. In addition, acid-fast bacilli (AFB) (by Ziehl-Neelsen staining) and Mycobacterium tuberculosis DNA (by PCR) were studied in specimens revealing HG due to TB.

HG were found in 74 out of 4490 biopsy specimens (1.6%). Files of 56 (30 female, 26 male, mean age: 30 ± 12, range: 2 - 60) out of 74 patients were available. Etiologies in HG were, in order of frequency sarcoidosis (36%), TB (20%; pulmonary 3.5%, miliary 13%, localized hepatic 3.5%), hydatid disease (9%), brucellosis (5%), typhoid fever (3.5%), and one cases for each: Chronic hepatitis C, infectious mononucleosis, Hodgkin's disease, and drug induced hepatitis (allopurinol). No etiology was found in 20% of cases. Infectious diseases (primarily tuberculosis) were responsible for 51% of cases with a determined etiology. Overall clinical features included fever (40%), fever of unknown origin (32%), hepatomegaly (43%), splenomegaly (35%), hypertransaminasemia (56%), elevated alkaline phosphatase (44%), elevated gamma glutamyl transpeptidase (31%), and hyperbilirubinemia (8%). In patients with sarcoidosis, biopsy was done to screen for the liver involvement; and was done in the other patients either to diagnose the disease or verify the diagnosis. Among TB granulomas, caseating necrosis was found in 50%, M. tuberculosis DNA in 57% of studied cases (4/7) and AFB was not found in any.

In conclusion, infectious diseases (primarily TB) were found responsible for nearly half of HG and sarcoidosis was found responsible for the remaining cases with a determined etiology.

Key Words: Hepatic granulomas, Sarcoidosis, Tuberculosis

Yazışma Adresi:

Doç. Dr. Ali MERT

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Klinik Bakteriyoloji ve İnfeksiyon

Hastalıkları Anabilim Dalı

34303 Cerrahpaşa - İSTANBUL

Makalenin Geliş Tarihi: 14.04.2000   Kabul Tarihi: 23.10.2000

[ Tam metin ][ PDF ]
<< Geri Yazdır

 
Anasayfa  |  İletişim  |  Son Sayı
Tüm hakları 'ne aittir

Creative Commons Lisansı
FLORA İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.